అత్యంత లోతైన ప్రదేశం.. ఎవరెస్ట్ శిఖరం కూడా

భూమి మీద ఎత్తైన ప్రదేశం అనగానే మనకు వెంటనే ఎవరెస్ట్ గుర్తొస్తుంది. కానీ సముద్ర గర్భంలో అత్యంత లోతైన ప్రాంతం గురించి ఎప్పుడైనా విన్నారా?

పసిఫిక్ మహాసముద్రం అడుగున సూర్యరశ్మి కూడా చొరబడని ఓ అంతుచిక్కని ప్రపంచం దాగుంది. అదే ‘మరియానా ట్రంచ్’ (Mariana Trench). మామూలు పర్వతాలను కూడా మింగేయగల ఈ అగాధం గురించి తెలిస్తే ఆశ్చర్యపోవాల్సిందే. ఆ విశేషాలేంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.

మరియానా ట్రంచ్ సీక్రెట్స్
ఇది భూమ్మీద ఉన్న అత్యంత లోతైన నేచురల్ పాయింట్. పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో.. జపాన్, ఫిలిప్పీన్స్, గ్వామ్ (Guam) దీవులకు దగ్గర్లో ఇది విస్తరించి ఉంది. అయితే, ఇది సముద్రం అడుగున ఏదో ఒక చిన్న రంధ్రం అనుకుంటే పొరపాటే. ఇది చంద్రవంక ఆకారంలో సముద్ర గర్భంలో ఏర్పడిన అతిపెద్ద గాయం లాంటిది. భూమి లోపల ఉండే రెండు భారీ టెక్టానిక్ ప్లేట్స్ (Tectonic Plates) ఒకదాన్నొకటి బలంగా ఢీకొట్టడం వల్ల ఈ భారీ అగాధం ఏర్పడింది.

దీని లోతును ఎలా ఊహించుకోవాలి?
ఈ ట్రంచ్‌లో ‘ఛాలెంజర్ డీప్’ (Challenger Deep) అనేది అత్యంత లోతైన పాయింట్. దీని లోతు సుమారు 11 వేల మీటర్లు (దాదాపు 11 కిలోమీటర్లు). ఈ లోతును అంచనా వేయాలంటే ఒక చిన్న ఉదాహరణ చెప్పుకోవచ్చు. ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన మౌంట్ ఎవరెస్ట్ పర్వతాన్ని తీసుకొచ్చి ఇందులో ఉంచినా, దాని శిఖరం పైభాగంలో ఇంకా ఒక మైలు (1.6 కి.మీ) వరకు నీళ్లు మిగిలే ఉంటాయి.

ఇక్కడ ఉండే పీడనం (Pressure) గురించి ఎంత తక్కువ చెప్పుకుంటే అంత మంచిది. సముద్ర మట్టంతో పోలిస్తే ఇది 1000 రెట్లు ఎక్కువ. సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే.. మీ మీద ఒకేసారి 50 జంబో జెట్ విమానాలు ఎక్కి కూర్చుంటే ఎంత బరువు ఉంటుందో.. అంతటి భయంకరమైన ప్రెషర్ అక్కడ ఉంటుంది.

మనుషులు అక్కడికి వెళ్లగలిగారా?
ఇంతటి క్లిష్టమైన ప్రదేశాన్ని బ్రిటిష్ నావికులు 1875లోనే తాళ్ల సాయంతో గుర్తించారు. అయితే, మనుషులు మాత్రం 1960లో ‘ట్రైస్ట్’ (Trieste) అనే వెహికల్ ద్వారా తొలిసారి అడుగుపెట్టగలిగారు. ఆ తర్వాత దశాబ్దాల పాటు అక్కడికి ఎవరూ వెళ్లలేదు. మళ్లీ 2012లో ప్రముఖ హాలీవుడ్ డైరెక్టర్ జేమ్స్ కామెరూన్ (James Cameron) సాహసం చేసి సబ్ మెరైన్ ద్వారా ఆ అడుగుభాగం వరకు వెళ్లారు. ప్రస్తుతం సైంటిస్టులు అక్కడికి వెళ్లలేకపోయినా, అడ్వాన్స్డ్ సోనార్ సిస్టమ్స్, రోబోల సాయంతో నిరంతరం పరిశోధనలు జరుపుతూనే ఉన్నారు.

వింతలు, విశేషాలు
సూర్యకాంతి అస్సలు చొరబడలేదు కాబట్టి, ఇక్కడ ఎప్పుడూ చిమ్మచీకటి ఉంటుంది. అంత చీకటి, విపరీతమైన ఒత్తిడిలో జీవం ఉండటం అసాధ్యం అనుకుంటాం. కానీ, పారదర్శకమైన చర్మం కలిగిన ‘స్నేల్ ఫిష్’ (Snailfish) లాంటి వింత జీవులు ఇక్కడ ఆవాసం ఏర్పరచుకున్నాయి. మనుషులు వెళ్లలేని ఆ పాతాళంలో కూడా ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు, కవర్లను సైంటిస్టులు గుర్తించారు, ఇది నిజంగా విషాదకరం. సాధారణంగా ఇక్కడ నీళ్లు గడ్డకట్టేంత (1-4°C) చల్లగా ఉంటాయి. కానీ, కొన్ని చోట్ల మాత్రం ‘హైడ్రోథర్మల్ వెంట్స్’ (Hydrothermal vents) అనే రంధ్రాల నుంచి వేడి నీళ్లు వస్తుంటాయి. ఇవి సముద్రం అడుగున ఒయాసిస్ లాంటివి.

సైన్స్‌కి ఇది ఎందుకు అంత ముఖ్యం?
భూకంపాలు, సునామీలు ఎలా పుడతాయో అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ ప్రదేశం కీ పాయింట్. అంతేకాదు, ఇంత కఠినమైన పరిస్థితుల్లో కూడా జీవం ఎలా ఉంది అని తెలిస్తే.. భవిష్యత్తులో వేరే గ్రహాల మీద జీవం ఆనవాళ్లను గుర్తించడానికి పనికొస్తుంది. అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా.. మనం వాడే ప్లాస్టిక్ వల్ల భూమికి ఎంత ముప్పు ఉందో ఈ ప్రాంతం మనకు కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తోంది.