హిందూ ధర్మశాస్త్రాలు మానవుడు ఎలా జీవించాలో, తన ప్రవర్తన సమాజానికి ఎలా మేలు చేకూర్చాలో స్పష్టంగా ఉపదేశించాయి. మహర్షులు యుగధర్మాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని వివిధ కాలాలకు అనుగుణంగా ధర్మసూత్రాలను ప్రతిపాదించారు.
కృతయుగంలో మనుధర్మశాస్త్రం, త్రేతాయుగంలో గౌతమస్మృతి, ద్వాపరయుగంలో శంఖలిఖిత స్మృతి, కలియుగంలో పారాశర్యస్మృతి ప్రామాణికాలుగా భావించబడ్డాయి. కాలానుగుణంగా కొన్ని ఆచారాలు మారినా, సత్యం, దయ, వినయం, ధర్మం వంటి మూలవిలువలు ఎప్పటికీ మారవు. ఈ శాశ్వత విలువలను ప్రజలకు బోధించిన మహనీయుల్లో విదురుడు ప్రముఖుడు. దాసి పుత్రుడిగా జన్మించినప్పటికీ జ్ఞానంలో, ధర్మబోధలో అతడు అత్యున్నత స్థానాన్ని సంపాదించాడు. ధృతరాష్ట్రునికి సన్నిహితుడై ఎల్లప్పుడూ హితబోధనే చేశాడు. పాండవుల పట్ల అనురాగంతో, శ్రీకృష్ణుని పట్ల అపార భక్తితో జీవించాడు.
యుగాల ప్రకారం ధర్మశాస్త్రాలు
మహర్షులు కాలానుగుణంగా ధర్మ మార్గాలను సూచించారు:
కృతయుగం – మనుధర్మశాస్త్రం
త్రేతాయుగం – గౌతమస్మృతి
ద్వాపరయుగం – శంఖలిఖిత స్మృతి
కలియుగం – పారాశర్యస్మృతి
కాలం మారినా కొన్ని ఆచారాలు మారవచ్చు. కానీ సత్యం, ధర్మం, దయ, వినయం వంటి మూలవిలువలు ఎప్పటికీ మారవు.
విదురుడు – సార్వకాలిక నీతివేత్త
దాసి పుత్రుడిగా జన్మించినప్పటికీ జ్ఞానంలో మహోన్నతుడు.
ధృతరాష్ట్రునికి సన్నిహితుడై ఎల్లప్పుడూ హితబోధ చేశాడు.
పాండవుల శ్రేయస్సు కోరిన ధర్మనిష్ఠుడు.
శ్రీకృష్ణుని పట్ల అపార భక్తి గల మహాత్ముడు.
విదురుడి భక్తి – నిర్మలతకు నిదర్శనం
రాయబారంగా వచ్చిన శ్రీకృష్ణుడు రాజమందిరాలను వదిలి విదురుడి ఇంటికే వెళ్లాడు.
భక్తి పారవశ్యంతో అరటిపండు లోపలి భాగం పారవేసి, తొక్కనే సమర్పించాడు.
ఇది భక్తిలోని స్వచ్ఛతకు ప్రతీక.
దేవుడికి కావలసింది ఆడంబరం కాదు – నిర్మల హృదయం.
నిద్ర పట్టని నాలుగు వర్గాలు (విదురనీతి)
విదురుడు తెలిపిన ప్రకారం నిద్ర సుఖం లేనివారు:
బలవంతుడితో విరోధం పెట్టుకున్నవాడు
సంపద కోల్పోయినవాడు
కామాతురుడు
దొంగ.. ఈ నలుగురు కూడా రాత్రి పూట కూడా ప్రశాంతంగా నిద్రపోలేరని విదురుడు స్పష్టం చేశాడు.
జ్ఞాని లక్షణాలు
అందనిదాని కోసం ఆరాటపడడు.
పోయినదాని గురించి అతిగా విచారించడు.
ఆపదలోనూ వివేకం కోల్పోడు.
అధిక సంపద, విద్య ఉన్నా వినయాన్ని విడువడు.
మూర్ఖుని లక్షణాలు
చేయాల్సిన పనిని ఆలస్యం చేస్తాడు.
అనుమానాలతో సమయాన్ని వృథా చేస్తాడు.
తానే తప్పు చేసి, ఇతరులను నిందిస్తాడు.
ధనం లేకపోయినా కోరికలు పెంచుకుంటాడు.
సమర్థత లేకపోయినా కోపం ప్రదర్శిస్తాడు.
సామాజిక జీవన విధానం
మధురమైన దానిని నలుగురితో పంచుకోవాలి.
కష్టాన్ని ఒంటరిగా భరించకుండా సలహా కోరాలి.
అనవసర ఆందోళనతో మెలకువగా ఉండకూడదు.
సత్సంగం జీవనాన్ని శ్రేయోమార్గంలో నడిపిస్తుంది.
మానవునికి ఆరు ప్రధాన సుఖాలు
విదురుడు పేర్కొన్న సుఖాలు:
ఆరోగ్యం
ధనసంపాదన
సౌమ్య స్వభావం గల భార్య
విధేయుడైన పుత్రుడు
ఉపాధికి ఉపయోగపడే విద్య
సత్సంగం.. ఈ ఆరు కూడా మనిషికి ఆనందాన్నిచ్చేవని విదురుడు పేర్కొన్నారు.
విదురనీతి – శాశ్వత మార్గదర్శి
యుగాలు మారినా విదురుని ఉపదేశాలు మారవు.
వ్యక్తి శ్రేయస్సు – కుటుంబ శాంతి – సమాజ క్షేమం అనే మూడు స్థాయిల్లోనూ ఉపయుక్తం.
అందుకే మహాభారతాన్ని ‘”ధర్మశాస్త్రం’ గా గౌరవిస్తారు.
విదురనీతి మనకు చెబుతున్న ప్రధాన సూత్రం.. వివేకం, వినయం, ధర్మాచరణం ఉన్నచోటే నిజమైన శాంతి ఉంటుంది. సమాజంలో శాంతి నెలకొంటేనే ప్రజలు భయభ్రాంతులేకుండా సుఖంగా జీవించగలరు. ఆ శాంతి స్థిరపడటానికి నీతినియమాలు పునాదిగా నిలుస్తాయి. నీతి లేని చోట అశాంతి, అన్యాయం, అరాచకత్వం విస్తరిస్తాయి. అందుకే భారతీయ సంస్కృతి, సాహిత్యం సదా లోకక్షేమాన్నే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
(Disclaimer: ఈ వార్తలోని సమాచారం జ్యోతిష్య శాస్త్రం, మత విశ్వాసాలపై ఆధారపడి ఉంది. పాఠకుల ఆసక్తి మేరకు అందించడం జరిగింది. దీనిని మేము ధృవీకరించదు.)
